Stel je voor, als welvarende Graaf Florisstrater heb je speciaal voor Kerst bij de Bijenkorf een duur pak gekocht en dito schoenen. Op 1e Kerstdag ga je daarin wandelen langs de Heemraadssingel. Dan zie je daar plotseling een te water geraakt kind verdrinken. Je weet dat je je pak en schoenen ruïneert, maar toch twijfel je geen seconde, je loopt de singel in en redt het kind. 

Waarom geen ver kind redden?

Dit is een variant van het beroemde gedachtenexperiment uit 1972 van filosoof Peter Singer. Singer stelt vervolgens de ongemakkelijke vraag: waarom we niet diezelfde morele urgentie voelen om met een paar honderd euro – de kosten van het pak en de schoenen – levens te redden van kinderen in evengrote nood maar aan de andere kant van de wereld?

Het antwoord wordt door psychologie gegeven: afstand, abstractie en statistieken verkleinen onze empathische gevoelens. Het voelt veel beter en logischer om een nabijstaand iemand te helpen, je portemonnaie te trekken voor een aansprekende en concrete hulpvraag. Des te meer als deze face-to-face aan je voordeur wordt gesteld door een enthousiaste en sympathiek ogende goededoelenwerver.

Parkeer je gevoelens

Effectief doneren vraagt om iets tegenintuïtiefs: je gevoelens even parkeren. Niet omdat ze slecht zijn, maar omdat ze ons systematisch misleiden. Ze hebben een voorkeur voor zichtbare, emotionele doelen — terwijl data vaak laat zien dat hetzelfde geld elders vele malen meer levens verbetert.

Niet handelen op basis van wat het beste voelt, maar op basis van wat het beste helpt. 

Mijn Kersttip van dit jaar, DoneerEffectief, is gebaseerd op deze gedachte:

1. Voorkomen is beter dan genezen of herstellen. Dat geldt ook voor rampen en klimaatschade.
2. Met een even grote gift kun je elders in de wereld vele malen meer bereiken dan lokaal of landelijk.
3. We laten ons bij onze keuzes leiden door wetenschappelijk onderzoek en niet door het inspelen op sentiment of marketing.

Deze aanpak leidt inderdaad tot bestedingen die op het eerste gezicht minder aanspreken, abstracter en verder weg zijn. Zo blijkt bijvoorbeeld dat beleidsbeïnvloeding (lobbyen) voor voedseltransitie en klimaat veel impact heeft per euro. Dat het veel goedkoper is om de levens van landbouwdieren te verbeteren dan die van huisdieren. Dat vaccinatiecampagnes voor kinderen in Afrika erg effectief zijn om levens te redden en dat radiocampagnes en anticonceptie voorlichtingprogramma’s een bewezen effectieve manier is om vrouwenemancipatie te bevorderen. 

100x effectiever

Een innovatie van DoneerEffectief en de onderliggende Effective Altruïsm beweging is het wetenschappelijke onderzoek naar effectiviteit en de daaruitvoortvloeiende selectie van organisaties waaraan gedoneerd wordt. Als je liefdadigheidsorganisaties wetenschappelijk gaat vergelijken op effectiviteit, blijken sommigen tientallen tot honderden malen méér te doen dan anderen, uitgedrukt in geredde mensenlevens, bespaarde tonnen CO2 en gespaarde of verbeterde dierenlevens. Door slim te kiezen kun jij als effectieve donateur met €1000,- meer impact hebben dan een miljonair die klakkeloos €100.000 doneert aan een weinig effectief doel.

Minder feelgood…

Rationeel gezien is het fijn uiteraard dat er met je donatie zoveel ellende voorkomen kan worden en je tot wel 100x keer effectiever bent dan bij andere charities. Maar gevoelgsmatig ervoer ik bij DoneerEffecftief inderdaad minder van het concrete feelgood dat andere charities je geven: Als donateur ontvang je geen bedelbrieven na natuurrampen, oorlogen en hongersnoden, noch glossy magazines met rapportages van jouw impact en al helemaal geen foto’s en persoonlijke brieven van de kinderen jij helpt. 

Totdat er dit jaar een nieuwe feature op de website beschikbaar kwam: persoonlijke impactdata….

Impactdata

Via het portaal van DoneerEffectief kun je zien hoe je geld besteed wordt en tot welke impact dit geleid heeft. Snel logde ik aan…

Wow! Meer dan 200 mensen geholpen, tienduizenden dieren geholpen of gespaard en bijna 5000 ton CO2 uitstoot vermeden! Met volle vaart schakelt mijn gevoel uit de parkeerstand.

Dan – bij het inplakken van dit plaatje – dringt zich een nieuw moreel dilemma bij me op. Mag je wel zo pronken met je goede daden? Ben je dan geen heel potsierlijke deugneus?

Het antwoord daarop is natuurlijk ja. Toch laat ik het staan. Stiekem gok ik op de fomo van mijn buurt- en straatgenoten, vergelijkende geesten die mij nu in impact willen overtreffen. 

Be my guest! 

Gerelateerde artikelen

• 

  Liesbeth’s Kersttip – Stranger Things

• 

  Tony’s Kersttip – De Zwevende Wereld

• 

  Nina’s Kersttip – een cursus filosofie